وجود در نورديد ، چنان كه تفصيل آن در ضمن حكايات آينده معلوم خواهد گرديد « يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ و يَحْكُمُ ما يُرِيدُ » . ذكر مجملى از كيفيت حالات و چگونگى اوقات پادشاه فرخنده صفات و استيلا يافتن ملكهء بلقيس مرتبه بر تمشيت مهمات سركار پادشاهى و تصرف نمودن در لوازم امور رعايا و سپاهى و غيره چون نهال آمال و شجرهء وجود عديم المثال پادشاه فرخنده خصال در زمان طفوليت و اوان صباوت به آب و هواى فرح آميز نشاط انگيز دار السلطنهء هرات پرورش يافته بود ، در ايام قوت و استيلاى كامرانى و قدرت بر استيفاى مستلذّات نفسانى آنچه از لوازم طبع بهجت آور و نفس عشرت پرورش بود و غالب اوقات بل تمامى ساعات را باشتغال آن امور مستغرق گردانيد ، در حصول آرزوها جهد بليغ مىنمود و بمراسم لهو و لعب و مشغولى بلوازم عيش و طرب و صحبت بانوش - لبان شكر گفتار « 1 » و سيم تنان ناهيد طلعت خورشيد رخسار قيام و اقدام فرموده به اين شيوهء دلپذير و طريقهء ناگزير شب را بروز و روز را بشب ميرسانيد و دقيقه‌اى از دقايق رسوم فراغت و كامرانى و نكته‌اى از نكات شروط عشرت و شادمانى فوت و فرو گذاشت نكرده بكام دل و فراغ خاطر روزگار فرح آثار ميگذرانيد ، نظم ز بس [ 42 ] طبع او بود مايل بلهو * نبوديش در شيوهء لهو سهو بجز عيش و عشرت نبوديش كار * دمى بىفراغت نبودش قرار نكردى به كار جهان التفات * نيامد بچشمش همه كاينات جهان‌گر شدى جمله زير و زبر * درو يكسر مو نكردى اثر خيالات لذّات نفسانيش * ز دل برده فكر جهانبانيش سر رونق پادشاهى نداشت * جهان را باركان دولت گذاشت .

--> ( 1 ) - م : شيرين گفتار .